Có một hình ảnh cứ ám lấy tôi mãi, kể từ ngày tôi nghe câu chuyện của chị Hương Duyên.
Đó là hình ảnh hai giờ sáng. Trong phòng, đứa nhỏ vừa thiếp đi sau cữ khí dung, tiếng máy còn ro ro. Người mẹ ngồi đó, tay còn run vì con vừa khóc vừa dãy dụa, mà cái điện thoại thì vẫn phải cầm lên, vì đơn hàng chưa lên kịp. Chị mở lại buổi livestream tối qua. Hai người xem. Cao nhất là ba. Chị kéo xuống tin nhắn, có người hỏi giá, chị nhắn giá, rồi im, người ta lặn mất, y như cả trăm người trước đó. Góc nhà, thùng hàng nhập về vẫn nằm im chưa đẩy đi được. Và cái ý nghĩ quen thuộc lại len vào đúng cái giờ mệt nhất: “Chắc mình không có duyên bán hàng. Mình còn trẻ thế này, lộ mặt ra ai mà tin.”
Nếu bạn là một người mẹ đang bán hàng online, tôi đoán bạn vừa thấy chính mình trong mấy dòng đó. Tôi viết bài này cho bạn. Và tôi viết vì tôi biết một người chị đã đi qua đúng cái đêm ấy, đúng cái ý nghĩ ấy, rồi bước ra được. Câu chuyện của chị, tôi tin, đáng để bạn nghe trước khi bạn tắt máy đi ngủ trong mệt mỏi thêm một đêm nữa.
Từ cô bé hái sim 46.000 đồng
Chị Hương Duyên sinh năm 1993 ở Móng Cái, con thứ tư trong năm chị em một nhà làm nông. Tuổi thơ của chị là lên rừng lấy củi, mò cua bắt ốc, băm rau lợn, đến giờ trên mấy ngón tay vẫn còn những vết sẹo băm rau ngày cũ. Số tiền đầu tiên trong đời chị tự làm ra là bốn mươi sáu nghìn đồng, gom từ cả một mùa hè leo đồi hái sim đem ra chợ bán, để mua đôi giày mới đầu tiên cho riêng mình.
Tôi kể chi tiết này ra, không phải để bạn thương một hoàn cảnh. Tôi kể vì có thể ngay lúc này bạn đang nghĩ mình xuất phát quá thấp, vốn ít, không ai đỡ, không có gì trong tay. Chị Duyên từng ở dưới cả cái chỗ bạn đang đứng. Nhưng đôi giày đó không ai cho chị. Chị hái sim mà có. Bài học đầu đời của chị, và cũng là điều tôi muốn gửi tới bạn, giản dị thế này: thứ mình muốn, mình phải tự làm ra. Và nghèo, hóa ra, chưa phải điều đáng sợ nhất. Đáng sợ nhất là nỗi sợ nằm trong chính đầu mình.
Hai chữ “duyên bán hàng” không phải trời cho
Năm 2011, mẹ cho chị một đống bí xanh, bảo được bao nhiêu thì bán. Chị bê bí ra chợ mà chân run, đứng giữa chợ không dám mở miệng mời, sợ người ta nhìn, sợ người ta chê, sợ chính giọng nói của mình. Rồi một bà bán giá đỗ bên cạnh buông một câu: “Em rất có duyên bán hàng.” Chị nghe mà ngỡ ngàng, vì trong lòng chị đang sợ muốn chết.
Chị mất hơn mười năm mới hiểu được ý nghĩa thật của câu nói đó. Cái mà người ta gọi là “có duyên” ấy không phải trời cho. Nó là chị đã bước ra, đã đứng đó, đã mở miệng, đã đi hết chợ này sang chợ khác dù chân run. “Duyên bán hàng” chỉ là một cái tên đẹp mà người ta đặt cho hai chữ: đã làm.
Đây là điều tôi muốn bạn dừng lại thật lâu. Cái mà bạn đang gọi là “mình không có duyên”, nó không phải bạn thiếu tài. Nó chỉ là bạn chưa làm đủ, chưa bước ra đủ, chưa đứng dậy sau đủ nhiều lần bị từ chối. Chị Duyên viết rất kỹ về điều này trong bài kể chuyện thương hiệu cá nhân trên blog của chị, và tôi nghĩ mọi người mẹ đang tự ti về “cái duyên” của mình đều nên đọc một lần.
Sai lầm lớn nhất: bán mà giấu mặt
Có một quãng dài, chị Duyên bán hàng mà đi mượn mặt người khác để đăng bài. Chị không dám lộ mình ra, không dám livestream, vì nghĩ mình mới hai mươi lăm, hai mươi sáu tuổi, non choẹt, khách toàn người lớn tuổi, ai mà tin.
Bạn ngại lộ mặt phải không? Chị ấy hiểu, vì chị đã mượn mặt người ta suốt mấy năm trời. Cho tới khi chị gặp một người cùng xuất phát điểm với mình, nhưng người đó dám quay video, dám lên livestream, dám để cả thế giới thấy mặt. Người kia xây được thương hiệu cá nhân, mua được nhà, được xe. Còn chị, giấu mặt, mãi lẹt đẹt. Cùng một điểm bắt đầu, hai con đường, chỉ khác nhau đúng một chữ: dám lộ mặt.
Đó là lý do sau này chị dồn tâm huyết dạy phụ nữ xây thương hiệu cá nhân và livestream. Nếu bạn cũng đang trốn sau màn hình, tôi khuyên bạn đọc bài chị viết về thương hiệu cá nhân cho phụ nữ bán hàng online và bài cách livestream bán hàng cho người mới. Chị chỉ rất cụ thể, bằng chính những vấp váp thật của mình, chứ không phải lý thuyết đọc trong sách ra.
Đêm nào cũng đứng trước gương
Điều tôi phục nhất ở chị Duyên là cách chị đổi đời mình, vì trong đó không có một phép màu nào cả.
Mỗi tối ở Hà Nội, chị đóng cửa phòng, bật một bản nhạc, cầm điện thoại lên tập nói định vị bản thân trước gương. Những buổi đầu, mặt chị cứng đờ, nói mà như đọc, không một chút cảm xúc. Chị tập, chị xem lại, chị thấy mình dở, rồi chị tập lại. Đêm nào cũng vậy, một mình, trước gương. Từ một người run rẩy sợ nói trước đám đông, chị trở thành người dẫn chương trình cho những buổi Zoom lớn, rồi thành Giám đốc kinh doanh trẻ nhất của một công ty dược phẩm khi mới hai mươi tám tuổi, với toàn bộ khách hàng và đại lý đều đến từ người lạ.
Bạn thấy không, không có “duyên” nào ở đây cả. Chỉ có cái gương. Chỉ có bản nhạc. Chỉ có những đêm tập nói một mình khi con đã ngủ. Và đây chính là tin vui cho bạn: nếu thứ làm nên chị ấy là sự luyện tập chứ không phải tài năng bẩm sinh, thì bạn cũng làm được, bởi luyện tập là thứ nằm trong tầm tay của bất cứ ai chịu bắt đầu.
Cú ngã hơn một tỷ và bài học đắt nhất
Tôi sẽ không kể với bạn một câu chuyện chỉ toàn màu hồng, vì chị Duyên cũng không giấu phần tối của mình. Có giai đoạn hôn nhân đổ vỡ, kinh doanh đi xuống thê thảm. Và có một cú ngã mà chị hay nhắc như bài học đắt nhất đời: chị từng chi hơn một tỷ đồng đi học hết khóa này đến khóa khác, học nhiều, biết nhiều, mà công việc vẫn tệ.
Rồi chị ngộ ra, muộn màng và đau đớn: lỗi không nằm ở việc đi học. Lỗi nằm ở chỗ học mà không làm, và không làm một cách liên tục. Chị cứ chờ đủ giỏi rồi mới làm, nhưng không bao giờ có cái ngày đủ giỏi ấy. Từ đó chị rút ra một câu mà tôi xin chép lại nguyên văn để tặng bạn: học để LÀM, không phải để biết.
Nếu bạn đang sợ cái cảnh học hết khóa này khóa kia mà chưa ra kết quả, thì hãy nhớ có một người chị đã trả hơn một tỷ đồng cho đúng bài học đó, để hôm nay nói lại với bạn miễn phí. Và một bài học nữa chị đúc kết sau khi tự dựng lại sự nghiệp từ đầu: doanh nhân yêu khách hàng thì sống, yêu sản phẩm thì chết. Chị viết cả một bài về cách biến follower thành khách hàng đi từ chính tư duy lấy khách làm trung tâm này, rất đáng đọc nếu bạn đang có người theo dõi mà mãi không ra đơn.
Từ 21 cây số đến 42 cây số, và quyền được lựa chọn
Chị Duyên bây giờ đang luyện chạy marathon, hướng tới đường đua 42 cây số, dù chị mang trong người bệnh hen phế quản. Chị kể điều đó không phải để bạn khâm phục lá phổi của chị, mà để bạn thấy: một cơ thể mang bệnh, luyện đều mỗi ngày, vẫn đi được từ 21 lên 42 cây số. Không phải phép màu, mà là làm, luyện, tiến lên, ngày này qua ngày khác.
Chị đi qua ngần ấy để đổi lấy một thứ, đúng thứ mà tôi tin bạn đang khao khát: quyền được lựa chọn. Chọn sống ở đâu, chọn làm gì, chọn ai đứng cạnh mình. Bởi khi người phụ nữ tự chủ được đồng tiền, cô ấy mới có quyền chọn cuộc đời mình muốn. Đó là lý do chị dành phần đời này để đồng hành cùng những người mẹ, những người phụ nữ như bạn, kiếm thu nhập online bằng thương hiệu cá nhân của chính mình.
Hôm nay, bạn chỉ cần một bước nhỏ
Tôi kể hết câu chuyện của chị Hương Duyên ra đây, không phải để bạn ngưỡng mộ một người, mà để bạn tin vào chính mình. Nếu bạn đang lên live mà chỉ hai ba người xem, chị ấy từng ở đó. Nếu bạn ngại lộ mặt, chị ấy từng mượn mặt người khác suốt mấy năm. Nếu bạn học nhiều mà chưa ra kết quả, chị ấy từng trả hơn một tỷ cho bài học đó.
Thứ đổi đời chị không phải một khóa học mới, cũng không phải chờ đủ giỏi. Mà là làm một bước nhỏ, rồi một bước nữa. Cô bé hái sim làm ra bốn mươi sáu nghìn. Cái Facebook trắng trơn thành sáu trăm người trong mười bảy ngày. Đêm đầu tập nói cứng đờ trước gương thành cô MC đứng trước cả nghìn người. Tất cả đều bắt đầu từ một bước nhỏ.
Nên bước nhỏ hôm nay của bạn, nhẹ thôi. Nếu bạn chưa biết bắt đầu từ đâu, chị Duyên có để sẵn một món quà nhỏ miễn phí cho những người mẹ mới bắt đầu, bạn có thể ghé blog của chị tại duyenhoa.com để đọc thêm những câu chuyện thật và nhận món quà đó. Đừng vội. Hôm nay, một bước thôi. Bạn làm được, vì có một người chị từng là chính bạn, đã làm được rồi.
Về nhân vật trong bài: Hương Duyên (Nguyễn Thị Duyên, sinh 1993, Móng Cái) là chuyên gia đào tạo livestream và kinh doanh online cho phụ nữ, với gần 8 năm nghề bán hàng và đào tạo. Chị đồng hành cùng các mẹ bỉm và phụ nữ kiếm thu nhập online bằng thương hiệu cá nhân của chính mình. Đọc thêm các câu chuyện và bài viết của chị tại duyenhoa.com.
Leave a Reply